BS.CK1 Đào Thị Yến Thủy, Trưởng khoa Dinh dưỡng Tiết chế, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, cho biết bé Hào nặng 7,8 kg, suy dinh dưỡng độ hai, thấp hơn chuẩn tăng trưởng của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) gần 2 kg. Bé thiếu máu, thiếu kẽm và vitamin D – những vi chất thiết yếu cho tăng trưởng, miễn dịch, trí não.
Mẹ của bé cho biết 7 tháng tuổi bé đã mọc 6 răng nên nghĩ “con có thể ăn cơm nát như người lớn”. Chị thường lấy cơm nguội trộn nước canh hay thức ăn mặn xé vụn cho bé ăn. Sau đó, bé có biểu hiện kén ăn, có thời điểm suốt hai tháng không tăng cân.
Bác sĩ Yến Thủy cho hay nhiều phụ huynh có quan niệm như mẹ bé Hào. Tuy nhiên, hệ tiêu hóa của trẻ dưới một tuổi chưa hoàn thiện, men tiêu hóa tinh bột còn yếu, khiến hấp thu dinh dưỡng kém đi. Khi năng lượng và dưỡng chất không đủ, trẻ dễ bị suy dinh dưỡng, thiếu máu, chậm phát triển chiều cao và trí tuệ.
Bé Hào đang trong giai đoạn 6-24 tháng tuổi, nhu cầu dinh dưỡng cao nhưng hệ tiêu hóa, khả năng nhai nuốt còn yếu. Mẹ cho ăn cơm hạt hoặc thức ăn thô sớm khiến bé nuốt không kỹ, dễ đầy bụng, rối loạn tiêu hóa, giảm hấp thu dưỡng chất. Ăn chung bữa với người lớn còn khiến bé dung nạp nhiều muối, dầu mỡ, gia vị, làm tăng gánh nặng cho gan, thận, tim mạch.
Sau khi đánh giá chi tiết tình trạng dinh dưỡng của Hào, bác sĩ tư vấn cho mẹ bé cách xây dựng thực đơn phù hợp, bổ sung sữa công thức giàu năng lượng, thêm thịt, cá, trứng, đậu hũ, rau củ nghiền mịn, dùng dầu ôliu hoặc dầu gấc cho mỗi bữa ăn. Bé cũng được kê thêm vitamin D3, sắt, kẽm sắt, kẽm, lysine và vitamin trong thời gian ngắn. Sau một tháng điều chỉnh, bé Quân tăng 0,7 kg, ngủ ngon, da hồng hào, không biếng ăn.
Bác sĩ Yến Thủy khuyên phụ huynh nên cho trẻ 6 tháng tuổi bắt đầu ăn dặm với thức ăn dạng bột loãng, sau đó tăng dần độ đặc. Ở giai đoạn 6-8 tháng, trẻ nên ăn bột loãng 2-3 bữa mỗi ngày, kết hợp bú mẹ. Trẻ 9-12 tháng, có thể chuyển sang cháo đặc, nghiền mềm, bổ sung thêm đạm từ thịt, cá, trứng, cùng rau xanh và dầu ăn để cung cấp năng lượng. Khi 24-30 tháng tuổi, trẻ mới mọc đủ 20 răng sữa, trong đó có răng hàm giúp nhai và nghiền nhỏ hạt cơm, hỗ trợ nuốt và tiêu hóa tốt. Đây là mốc khởi đầu quan trọng cho quá trình tiêu hóa và hấp thu dinh dưỡng mới nên cho trẻ ăn cơm.
Trẻ ăn đủ 4 nhóm thực phẩm gồm bột đường, đạm, chất béo, vitamin và khoáng chất. Không nên cắt giảm dầu mỡ, vì chất béo giúp hòa tan vitamin A, D, E, K, là nguồn năng lượng quan trọng cho sự phát triển của não bộ.
Theo bác sĩ Yến Thủy, suy dinh dưỡng ở trẻ có thể không biểu hiện rõ, dễ bị cha mẹ bỏ qua. Dấu hiệu thường gặp là cân nặng không tăng hoặc tăng rất chậm trong 2-3 tháng liên tiếp, tóc thưa, dễ gãy, da xanh xao, hay ốm vặt, trẻ biếng ăn, ngủ không ngon, quấy khóc, chậm mọc răng, biết đi hoặc biết nói muộn.
Khi nhận thấy các biểu hiện này, phụ huynh nên đưa trẻ đến khám dinh dưỡng sớm, xây dựng chế độ ăn, phác đồ bổ sung vi chất phù hợp. Trẻ nên được bú mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu, ăn dặm đúng cách – đúng độ đặc, duy trì sữa đến ít nhất 24 tháng tuổi và khám dinh dưỡng định kỳ 3-6 tháng một lần để theo dõi sự phát triển toàn diện.
Trọng Nghĩa
