Sự phát triển của công nghệ và giáo dục số đã đưa học trực tuyến trở thành một phần quen thuộc trong đời sống của trẻ em hiện đại. Tuy nhiên, song hành với lợi ích về kiến thức và sự tiện lợi, việc tiếp xúc màn hình máy tính kéo dài đang khiến thị lực của nhiều trẻ suy giảm rõ rệt.

Học online – áp lực âm thầm lên đôi mắt trẻ

Không giống việc đọc sách giấy, khi học online, trẻ phải tập trung mắt liên tục vào màn hình phát sáng, với khoảng cách nhìn gần và cường độ cao. Các bác sĩ nhãn khoa cho biết, khi nhìn vào màn hình, tần suất chớp mắt của trẻ giảm mạnh, khiến nước mắt không được phân bố đều, dẫn đến khô mắt, mỏi mắt và nhìn mờ tạm thời.

Việc học online thường kéo dài nhiều giờ mỗi ngày, cộng thêm thời gian giải trí bằng điện thoại, máy tính bảng sau giờ học, khiến tổng thời gian tiếp xúc màn hình vượt xa mức khuyến nghị. Điều này tạo ra tình trạng căng thẳng thị lực kéo dài, làm mắt phải điều tiết liên tục, đặc biệt ở trẻ trong độ tuổi đang phát triển.

Nguy cơ cận thị gia tăng nhanh chóng

Theo các chuyên gia, cận thị ở trẻ em có xu hướng tăng nhanh trong những năm gần đây, trong đó học online và lối sống gắn với màn hình là yếu tố góp phần quan trọng. Khi trẻ nhìn gần quá lâu, trục nhãn cầu có xu hướng dài ra, làm hình ảnh hội tụ trước võng mạc – cơ chế chính gây cận thị.

Ngoài ra, việc trẻ ít tham gia hoạt động ngoài trời khiến mắt thiếu tiếp xúc với ánh sáng tự nhiên, vốn được xem là yếu tố giúp điều hòa sự phát triển của nhãn cầu. Nhiều bác sĩ nhận định, trẻ học online nhiều nhưng ít ra ngoài trời có nguy cơ tăng độ cận nhanh hơn so với trẻ duy trì được sự cân bằng giữa học tập và vận động.

Những dấu hiệu cảnh báo suy giảm thị lực ở trẻ

Suy giảm thị lực do màn hình không xảy ra đột ngột mà thường biểu hiện qua những dấu hiệu dễ bị bỏ qua. Phụ huynh cần đặc biệt lưu ý nếu trẻ thường xuyên:

• Than mỏi mắt, đau đầu sau giờ học.
• Dụi mắt, chớp mắt nhiều, mắt đỏ hoặc rát.
• Nhìn xa không rõ, phải nheo mắt khi xem bảng hoặc tivi.
• Khó tập trung khi học online kéo dài.
• Có biểu hiện ngại học hoặc cáu gắt sau khi dùng máy tính.

Các bác sĩ cho biết, nếu những dấu hiệu này kéo dài mà không được can thiệp, trẻ có thể giảm thị lực thật sự, thậm chí tăng độ cận nhanh trong thời gian ngắn.

Ánh sáng xanh và môi trường học tập chưa phù hợp

Một yếu tố khác được nhắc đến nhiều là ánh sáng xanh từ màn hình điện tử. Ánh sáng này có thể gây mỏi mắt, rối loạn nhịp sinh học và ảnh hưởng gián tiếp đến chất lượng giấc ngủ của trẻ. Trẻ ngủ không đủ hoặc ngủ muộn sẽ khiến mắt không có đủ thời gian phục hồi, từ đó làm tình trạng mỏi mắt và giảm thị lực trầm trọng hơn.

Bên cạnh đó, không ít trẻ học online trong môi trường thiếu ánh sáng chuẩn, ngồi sai tư thế hoặc đặt màn hình quá gần mắt. Những thói quen này làm tăng áp lực lên hệ cơ điều tiết của mắt, đẩy nhanh quá trình suy giảm thị lực.

Bác sĩ khuyến cáo gì để bảo vệ mắt trẻ?

Các chuyên gia nhãn khoa nhấn mạnh rằng, giảm thời gian màn hình và xây dựng thói quen học tập khoa học là chìa khóa để bảo vệ thị lực cho trẻ. Một số khuyến cáo quan trọng được đưa ra gồm:

Trước hết, cần thiết lập thời gian học online hợp lý, chia nhỏ buổi học và có thời gian nghỉ giữa giờ. Áp dụng nguyên tắc “20–20–20”: sau mỗi 20 phút nhìn màn hình, cho mắt nghỉ 20 giây và nhìn ra xa khoảng 6 mét.

Thứ hai, điều chỉnh tư thế và khoảng cách học tập. Màn hình máy tính nên đặt cách mắt khoảng 50–60 cm, thấp hơn tầm mắt một chút, ánh sáng phòng học đủ và không gây chói.

Thứ ba, tăng thời gian hoạt động ngoài trời. Việc cho trẻ ra ngoài vận động, tiếp xúc ánh sáng tự nhiên mỗi ngày không chỉ tốt cho thể chất mà còn giúp giảm nguy cơ tiến triển cận thị.

Cuối cùng, khám mắt định kỳ là bước quan trọng giúp phát hiện sớm các vấn đề về thị lực. Khi cần thiết, bác sĩ sẽ tư vấn biện pháp điều chỉnh phù hợp như đeo kính đúng độ hoặc thay đổi thói quen sinh hoạt.

Bs. Hoàng Thanh Hải