1. Nguyên nhân viêm giác mạc ở trẻ em

Viêm giác mạc là tình trạng nhiễm trùng xảy ra ở giác mạc – lớp mô mỏng, trong suốt, có hình vòm nằm ở phía trước nhãn cầu. Giác mạc, thường được gọi là “tròng đen,” không chỉ đóng vai trò bảo vệ mắt mà còn cho phép ánh sáng đi vào và tham gia vào quá trình khúc xạ, giúp mắt nhìn rõ ràng.

Tuy nhiên, với vị trí tiếp xúc trực tiếp với môi trường bên ngoài và cấu trúc mỏng manh, giác mạc rất dễ bị tổn thương và nhiễm trùng, đặc biệt ở trẻ em khi sức đề kháng và khả năng bảo vệ mắt còn yếu.

Viêm giác mạc ở trẻ em có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân, được chia thành hai nhóm chính: do nhiễm trùng và không nhiễm trùng.

– Viêm giác mạc do nhiễm trùng

Phần lớn các trường hợp viêm giác mạc ở trẻ em là do nhiễm trùng, gây ra bởi vi khuẩn, virus, nấm hoặc ký sinh trùng. Đây là nhóm nguyên nhân khó điều trị và dễ để lại sẹo giác mạc, làm suy giảm thị lực nghiêm trọng.

• Do vi khuẩn: Các vi khuẩn thường gặp gồm tụ cầu vàng, phế cầu, trực khuẩn mủ xanh. Ở trẻ sơ sinh, viêm giác mạc có thể liên quan đến lậu cầu, dẫn đến tổn thương nhanh chóng nếu không điều trị kịp thời.
• Do virus: Các virus phổ biến gây bệnh là Herpes simplex và Varicella zoster. Virus này có khả năng sống tiềm ẩn trong hạch thần kinh và tái phát theo các sợi thần kinh, dẫn đến các đợt viêm tái phát.
• Do nấm hoặc ký sinh trùng: Hiếm gặp hơn ở trẻ em, viêm giác mạc do nấm thường xảy ra sau chấn thương hoặc ở trẻ có hệ miễn dịch suy giảm.

– Viêm giác mạc không do nhiễm trùng

Bên cạnh nhiễm trùng, viêm giác mạc còn có thể do các nguyên nhân không liên quan đến tác nhân gây bệnh từ bên ngoài.

• Khô mắt do thiếu vitamin A hoặc các tác nhân cơ học như lông quặm cọ sát vào giác mạc.
• Bệnh lý tự miễn: Các bệnh như lupus ban đỏ, hội chứng Sjogren hoặc bệnh collagen có thể khiến hệ miễn dịch tấn công giác mạc, gây viêm mà không có sự tham gia của vi khuẩn hay virus.

2. Nhận biết viêm giác mạc ở trẻ

Triệu chứng của viêm giác mạc ở trẻ là:

• Đỏ mắt: Giác mạc và vùng mắt xung quanh trở nên đỏ.
• Đau mắt: Trẻ có thể cảm thấy đau hoặc khó chịu trong mắt.
• Chảy nước mắt: Sự tăng cường sản xuất nước mắt để bảo vệ giác mạc bị viêm.
• Nhạy cảm ánh sáng: Trẻ có thể trở nên nhạy cảm với ánh sáng, cảm thấy khó chịu khi tiếp xúc với ánh sáng mạnh.
• Nhìn mờ: Thị lực của trẻ có thể bị giảm, nhìn mờ hoặc không rõ ràng.

Tuy nhiên, các triệu chứng viêm giác mạc ở trẻ em thường rất đa dạng, phụ thuộc vào nguyên nhân, độ tuổi của trẻ và mức độ nghiêm trọng của bệnh. Nếu cha mẹ thấy dấu hiệu phổ biến sau cần đưa trẻ đi khám:

• Trẻ nhỏ có thể quấy khóc nhiều hơn bình thường khi bị đau mắt.
• Đau mắt cũng là dấu hiệu viêm giác mạc ở trẻ em phổ biến nhất.
• Trẻ em có dấu hiệu hay dụi mắt, đây là việc có dị vật trong mắt, dễ gây tổn thương thêm cho giác mạc.
• Viêm giác mạc thường gây ra hiện tượng chảy nước mắt nhiều hơn bình thường.
• Mắt có thể sưng đỏ và xuất hiện gỉ mắt, đặc biệt là vào buổi sáng sau khi ngủ dậy.
• Trẻ có thể sợ ánh sáng (quang sợ), một triệu chứng thường gặp khi bị viêm giác mạc.
• Nếu trẻ lớn hơn, chúng có thể nói rằng chúng nhìn mờ đi, một dấu hiệu cho thấy giác mạc bị tổn thương.
• Bố mẹ có thể quan sát thấy đốm nhỏ màu trắng đục trên giác mạc, đây là dấu hiệu viêm giác mạc khá rõ.

3. Biến chứng của viêm giác mạc ở trẻ

Viêm giác mạc là một trong những bệnh lý nghiêm trọng, có nguy cơ gây mù lòa cao nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời. Tình trạng viêm nhiễm có thể làm tổn thương sâu giác mạc, để lại sẹo vĩnh viễn, làm suy giảm nghiêm trọng thị lực của trẻ.

Chính vì vậy, khi nhận thấy các dấu hiệu bất thường như đỏ mắt, đau nhức, sợ ánh sáng hoặc mờ mắt, bố mẹ cần đưa trẻ đến bệnh viện ngay lập tức. Việc khám và điều trị đúng cách bởi bác sĩ chuyên khoa mắt sẽ giúp giảm nguy cơ biến chứng, bảo vệ thị lực và sức khỏe lâu dài cho trẻ.

Biến chứng của viêm giác mạc ở trẻ em có thể nghiêm trọng, ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe thị lực nếu không được điều trị kịp thời. Một số biến chứng thường gặp bao gồm:

• Loét giác mạc: Tình trạng viêm nặng dẫn đến tổn thương lớp sâu của giác mạc, gây đau đớn và nguy cơ nhiễm trùng lan rộng.
• Sẹo giác mạc: Quá trình lành bệnh có thể để lại sẹo trên giác mạc, làm cản trở ánh sáng đi vào mắt và giảm thị lực vĩnh viễn.
• Viêm giác mạc tái phát: Thường do Herpes simplex virus, viêm giác mạc có thể xuất hiện nhiều đợt, làm tổn thương giác mạc nặng hơn qua mỗi lần tái phát.
• Suy giảm thị lực tạm thời hoặc mù lòa: Biến chứng nặng nhất của viêm giác mạc, có thể xảy ra nếu bệnh không được điều trị đúng cách hoặc phát hiện muộn.

4. Lời khuyên thầy thuốc

Việc phòng tránh hoàn toàn trẻ bị viêm giác mạc là điều khó khăn, vì có nhiều nguyên nhân gây bệnh khác nhau. Tuy nhiên, để giảm thiểu nguy cơ mắc bệnh cho trẻ cha mẹ cần hướng dẫn con:

• • Dạy con cách rửa tay với xà phòng thường xuyên và hạn chế đưa tay lên mắt, dụi mắt. Điều này giúp giảm nguy cơ nhiễm khuẩn và vi khuẩn xâm nhập vào mắt.
  • Hướng dẫn trẻ chú ý khi vận động chơi đùa ngoài trời có thể bị chấn thương vào mắt.
  • Dạy con cách vệ sinh mi mắt khi rửa mặt hoặc bố mẹ có thể vệ sinh mắt cho con thường xuyên để loại bỏ bụi bẩn và vi khuẩn. Các tác nhân bên ngoài như bụi bẩn, vi khuẩn và các tác nhân gây hại có thể ảnh hưởng đến mắt trẻ. Vậy nên bố mẹ cũng nên đeo mắt kính cho trẻ để bảo vệ mắt.
  • Bổ sung đầy đủ dinh dưỡng, đặc biệt là các loại vitamin A, C và E, giúp tăng cường sức đề kháng và bảo vệ mắt khỏi các bệnh viêm nhiễm.

BS Nguyễn Văn Tú