Thay vì cấm đoán hay đưa ra những quy tắc khô khan, nhiều phụ huynh tại Hà Nội đang chủ động biến việc chăm sóc sức khỏe thành thói quen sống hàng ngày. Việc làm gương và tạo dựng môi trường cởi mở giúp trẻ bước qua tuổi dậy thì một cách chủ động, văn minh và an toàn.

Làm gương từ những thói quen nhỏ

Sau bữa cơm tối, chị Thảo (39 tuổi, Hà Nội) thường rủ con gái 14 tuổi đi bộ khoảng 20 phút quanh khu nhà. Ban đầu, cô bé ngần ngại và viện nhiều lý do. Không ép buộc, chị Thảo kiên nhẫn tạo không gian tự do. Sau vài tuần, con gái bắt đầu đồng hành cùng mẹ. Nhờ những buổi đi bộ, các câu chuyện về học đường, mụn trứng cá, giấc ngủ hay thói quen đọc nhãn thực phẩm của mẹ dần trở thành chủ đề trò chuyện tự nhiên.

“Trẻ ở tuổi dậy thì bắt đầu có nhiều thay đổi về cơ thể và tâm sinh lý. Nếu cha mẹ chỉ ra lệnh hay nhắc nhở đơn thuần, con rất dễ phản ứng. Khi người lớn chủ động làm gương, mọi cuộc trò chuyện sẽ nhẹ nhàng hơn rất nhiều.”

— Chị Thảo (Hà Nội) chia sẻ

Tương tự, chị Mai (42 tuổi, Hà Nội) chọn cách đồng hành cùng con trai lớp 8 khi nhận thấy con mệt mỏi, cáu gắt vì thức khuya chơi game. Thay vì tịch thu thiết bị, gia đình chị cùng lập lại thời gian biểu và cam kết thực hiện chung: không dùng điện thoại trong bữa ăn, không ngủ bù đến trưa cuối tuần và dành thời gian đạp xe, chơi thể thao cùng nhau.

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) nhận định: Tuổi dậy thì là giai đoạn then chốt để trẻ định hình tính độc lập và học các hành vi theo suốt cuộc đời. Việc hình thành thói quen vận động, ngủ lành mạnh và quản lý cảm xúc giai đoạn này sẽ tạo nền tảng vững chắc cho sức khỏe tinh thần của trẻ khi trưởng thành.

Tiếp cận sức khỏe sinh sản và trang bị kiến thức HPV đúng cách

Bên cạnh lối sống, kiến thức về sức khỏe sinh sản, ranh giới cá nhân và phòng ngừa bệnh tật cũng cần được phụ huynh đưa vào đời sống một cách tự nhiên. Trong đó, việc chủ động tìm hiểu về virus Papilloma ở người (HPV) là một nội dung quan trọng.

Nhiễm HPV qua đường tình dục là tình trạng cực kỳ phổ biến toàn cầu. Theo nghiên cứu đăng trên The Journal of Infectious Diseases, có tới 8,4% bé gái tuổi vị thành niên chưa từng quan hệ tình dục đã xét nghiệm dương tính với HPV (trong đó 5,3% nhiễm các týp nguy cơ cao). Điều này liên quan đến vấn đề vệ sinh cá nhân, hành vi tình dục không xâm nhập hoặc việc khai báo chưa chính xác.

Mặc dù phần lớn các ca nhiễm có thể tự đào thải, tình trạng nhiễm HPV dai dẳng có thể dẫn đến mụn cóc sinh dục, tiền ung thư và ung thư cổ tử cung, hậu môn, bộ phận sinh dục ở cả nam và nữ.

• Giải pháp phòng ngừa toàn diện cho trẻ:

  • Thay đổi lối sống: Duy trì dinh dưỡng hợp lý, tăng cường vận động, không hút thuốc.

  • An toàn tình dục: Giáo dục trẻ về ranh giới cá nhân, sử dụng bao cao su khi trưởng thành.

  • Tiêm chủng chủ động: Tìm hiểu về vắc xin phòng HPV theo tư vấn của chuyên gia y tế.

  • Tầm soát định kỳ: Thực hiện tầm soát ung thư cổ tử cung cho phụ nữ từ 21–65 tuổi.

Đáng chú ý, theo Thông tư 13/2026/TT-BYT của Bộ Y tế, bệnh do virus HPV đã được đưa vào danh mục bệnh bắt buộc sử dụng vắc xin/sinh phẩm y tế trong Chương trình Tiêm chủng mở rộng. Đây là thời điểm thích hợp để các gia đình chủ động cập nhật hướng dẫn từ cơ quan y tế địa phương và trang bị cho con hiểu biết đúng đắn về dự phòng bệnh tật.

Thay đổi lớn từ những hành động nhỏ

Rèn luyện thói quen chăm sóc sức khỏe cho con tuổi dậy thì không bắt đầu từ những bài học đèo bòng, mà đến từ sự kiên trì trong sinh hoạt hàng ngày:

1. Sinh hoạt nếp nếp: Ăn sáng cùng con, duy trì giờ ngủ hợp lý và tạo không khí “không màn hình” trong bữa ăn.

2. Cùng vận động: Dành ít nhất 20–30 phút mỗi ngày để đi bộ, bơi lội hoặc chơi thể thao cùng trẻ.

3. Giải thích thay vì cấm đoán: Giải thích lý do người lớn đi khám sức khỏe định kỳ và hướng dẫn trẻ tìm kiếm thông tin y tế từ các nguồn tin cậy.

4. Lắng nghe tích cực: Tránh la mắng khi trẻ đặt các câu hỏi nhạy cảm về cơ thể hay giới tính trong giai đoạn dậy thì.

Sự thay đổi lớn nhất sau chuỗi ngày đồng hành không nằm ở số km đi bộ mỗi tối, mà ở việc trẻ xây dựng được sự tin tưởng. Khi cha mẹ trở thành “điểm tựa an toàn”, trẻ sẽ chủ động chia sẻ những bất thường của cơ thể, tự giác chăm sóc bản thân và coi việc bảo vệ sức khỏe là trách nhiệm cá nhân suốt đời.