Thời gian gần đây, trên mạng xã hội lan truyền một trào lưu gây tranh cãi: khi trẻ bị sốt, cha mẹ không cần cho dùng thuốc vì lúc này cơ thể đang “tự chữa lành”.

Trào lưu “không dùng thuốc hạ sốt”

Những ngày qua, trên mạng xã hội chia sẻ trào lưu “không cần uống thuốc hạ sốt”. Trong một video thu hút hàng nghìn lượt xem, bình luận, người này lý giải sốt là phản ứng có lợi của cơ thể, khi sốt có nghĩa là nhiệt độ cơ thể tăng lên tạo điều kiện bất lợi cho quá trình nhân lên của vi rút và vi khuẩn.

Cơn sốt ức chế tốc độ sinh sôi, nảy nở của tác nhân gây bệnh. Đồng thời nhiệt độ cao cũng giúp kích thích hoạt bạch cầu cùng các tế bào miễn dịch khác tham gia vào quá trình “truy đuổi” tác nhân gây bệnh.

Người này cho rằng việc hạ sốt sẽ giống như việc “giội nước lạnh” khiến cho vi rút, vi khuẩn không được tiêu diệt bằng “lò cơ thể” tự nhiên mà ngày càng sinh sôi, nảy nở. Điều này khiến hệ miễn dịch không còn hoạt động để chống lại các tế bào gây hại.

“Khi con sốt, mình không làm gì cả. Sẽ quan sát và chăm sóc các con”, người này nói.

Sau đó người này nhấn mạnh việc quan trọng là chăm sóc tốt, bổ sung các loại vitamin, bổ sung dinh dưỡng, men lợi khuẩn… hằng ngày.

Tuy nhiên các chuyên gia y tế cảnh báo việc hiểu sai cơ chế sốt và tự ý bỏ qua thuốc hạ sốt có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng đặc biệt ở trẻ nhỏ, nhóm dễ bị tổn thương nhất.

Không thể “vơ đũa cả nắm” với cơn sốt

Nói về trào lưu này, bác sĩ Dương Minh Tuấn, khoa nội tiết – đái tháo đường, Bệnh viện Bạch Mai, việc khẳng định “không cần uống thuốc hạ sốt” là phát ngôn vô trách nhiệm nếu không nói rõ điều kiện cụ thể.

“Câu nói ‘không cần uống thuốc’ chỉ đúng trong một số rất ít trường hợp, như trẻ sốt nhẹ dưới 38,5 độ C, vẫn tỉnh táo, ăn uống bình thường. Còn với phần lớn cha mẹ, không đủ chuyên môn để đánh giá mức độ sốt hay nhận biết dấu hiệu nguy hiểm, việc bỏ qua thuốc hạ sốt có thể khiến trẻ rơi vào tình trạng nguy kịch”, bác sĩ Tuấn khẳng định.

Sốt cao kéo dài có thể gây co giật, mất nước, rối loạn tri giác, đặc biệt ở trẻ nhỏ. Vì vậy phát ngôn chung chung về “không cần uống thuốc” là cực kỳ nguy hiểm.

Bác sĩ Tuấn cũng cho hay nhiều người lầm tưởng sốt cao chỉ đơn thuần là dấu hiệu hệ miễn dịch hoạt động. Thực tế khi thân nhiệt vượt 39-40 độ C, chuyển hóa cơ thể tăng mạnh, tim và phổi phải làm việc nhiều hơn, dẫn đến mất nước, kiệt sức. Nếu không kiểm soát tốt có thể gây biến chứng nguy hiểm.

Theo khuyến cáo của American Academy of Pediatrics (AAP), thuốc hạ sốt như paracetamol (acetaminophen) hoặc ibuprofen được sử dụng để giúp trẻ dễ chịu hơn, cải thiện ăn uống, ngủ nghỉ và hỗ trợ quá trình hồi phục.

Thuốc hạ sốt không tiêu diệt vi rút, nhưng giúp trẻ giảm khó chịu, từ đó cơ thể có điều kiện hồi phục nhanh hơn. “Không có bất cứ khuyến cáo y học chính thống nào ủng hộ việc nhịn thuốc để sốt cho khỏe”, bác sĩ Tuấn cho hay.

Xử trí đúng

Theo hướng dẫn của Bộ Y tế, sốt cao là dấu hiệu cảnh báo cơ thể đang mắc bệnh, thường gặp trong các tình trạng như cảm nhiệt, viêm đường hô hấp hoặc các bệnh cấp tính khác. Lúc này, cha mẹ nên:

• Cho trẻ nằm ở nơi thoáng khí, hạn chế người vây quanh.
• Đo nhiệt độ đúng cách (nách hoặc hậu môn), cộng thêm 0,3-0,4 độ C để ra thân nhiệt thực tế.
• Nếu dưới 38 độ C: chỉ cần cởi bớt quần áo, theo dõi sát.
• Nếu từ 38-38,5 độ C: áp dụng chườm mát, lau người bằng khăn ấm, tiếp tục theo dõi.
• Nếu ≥ 38,5 độ C: dùng thuốc hạ sốt (paracetamol) đúng liều theo cân nặng, có thể dùng đường uống hoặc viên đạn hậu môn nếu trẻ buồn nôn; cho trẻ uống nhiều nước hoặc bú mẹ nhiều hơn.
• Tuyệt đối tránh đắp chăn ấm, mặc nhiều lớp quần áo, dùng nước đá chườm, xát chanh, đánh gió, hoặc tự ý phối hợp nhiều loại thuốc hạ sốt – có thể dẫn đến ngộ độc.

Các chuyên gia cho hay hiện tượng sốt đúng là một phần phản ứng miễn dịch, nhưng không phải vì thế mà người chăm sóc có thể bỏ mặc trẻ “tự chịu đựng”. Cơ thể không phải lúc nào cũng đủ khả năng tự điều hòa, đặc biệt ở trẻ nhỏ.

“Các phụ huynh cần phân biệt giữa sốt nhẹ có thể theo dõi và sốt cao cần can thiệp y tế. Mỗi trẻ, mỗi bệnh cảnh khác nhau, không có một công thức chung nào cho tất cả”, bác sĩ Tuấn nhấn mạnh.

Dương Liễu