“Điều đáng sợ không chỉ là hành động bóp nghẹt sự sống đó, mà là con số hàng triệu lượt thả tim phía dưới, biến một trò chơi tử thần thành thử thách được tung hô”, người mẹ ở phường Phú Thượng nói. Khi gặng hỏi, con trai chị thừa nhận nhiều bạn bè đã thử nghiệm để chứng tỏ bản lĩnh không nhát gan và tìm kiếm ảo giác chớp nhoáng.
Được biết đến với những cái tên như “ngủ 6 giây”, “bắt pen” hay biến thể của “Blackout Challenge” (thử thách ngất xỉu), trào lưu này đang len lỏi vào học đường thông qua các nền tảng video ngắn, trong đó phổ biến là Tiktok. Cách thức thực hiện xoay quanh việc nhóm bạn trẻ tự tạo tác động vật lý nguy hiểm lên vùng cổ hoặc ngực nhằm cản trở lưu thông máu và oxy lên não. Hậu quả là người chơi rơi vào trạng thái lơ mơ hoặc ngất xỉu đột ngột. Chỉ qua vài cú lướt màn hình, những video mang nội dung độc hại này dễ dàng thu hút hàng trăm triệu lượt tương tác, tạo thành một cơn sốt trong nhóm trẻ từ 12 đến 18 tuổi.
Sự tò mò này bắt nguồn từ một phản ứng sinh lý cực đoan mà nhiều thanh thiếu niên lầm tưởng là trạng thái thư giãn. Bác sĩ Đoàn Dư Mạnh, thành viên Hội Bệnh mạch máu Việt Nam, nhấn mạnh cơ chế thực chất là sự giãy giụa của não bộ khi bị ngạt thở. Cơ thể bị ép kích hoạt hệ thống khẩn cấp, giải phóng ồ ạt hormone sinh tồn như adrenaline và dopamine. Cảm giác hưng phấn chớp nhoáng mà các em lầm tưởng là xả stress hay dễ ngủ thực chất là dấu hiệu tế bào não đang lịm đi vì đói oxy. Việc ngất đi rồi tỉnh lại không phải là một trò đùa vô hại, mà là lằn ranh cực kỳ mong manh giữa một giấc ngủ 6 giây và tình trạng tử vong.
Bác sĩ Bùi Đức Ngọt từ Bệnh viện Bưu Điện cảnh báo thêm, việc chèn ép thô bạo vào các khu vực chứa trung tâm chỉ huy tim mạch và hô hấp có thể dẫn đến hệ lụy tàn khốc ngay lập tức. Áp lực đột ngột làm tăng nguy cơ vỡ mạch máu, đột quỵ, chấn thương cột sống cổ, liệt tứ chi và thậm chí ngừng tuần hoàn não chỉ sau ba phút thiếu dưỡng khí. Đối với não bộ đang trong giai đoạn phát triển của tuổi vị thành niên, tình trạng thiếu oxy lặp lại sẽ để lại di chứng vĩnh viễn như suy giảm trí nhớ, sa sút trí tuệ và thay đổi nhân cách.
Theo dữ liệu từ Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (CDC), ngay từ giai đoạn 1995-2007, khi mạng xã hội chưa bùng nổ, trò chơi nghẹt thở này đã cướp đi sinh mạng của 82 thanh thiếu niên. Gần đây, các báo cáo độc lập từ Bloomberg và Yahoo News chỉ ra biến thể kỹ thuật số của nó đã liên quan trực tiếp đến cái chết của ít nhất 20 trẻ em toàn cầu chỉ trong 18 tháng, dẫn đến hàng loạt vụ kiện tụng bồi thường. Mức độ nghiêm trọng buộc Bộ Y tế Malaysia mới đây phải ban hành cảnh báo khẩn cấp cấp quốc gia, lên án trào lưu này vi phạm nghiêm trọng nguyên tắc y đức “không gây hại” khi ngụy trang tình trạng ngất lâm sàng thành một “giấc ngủ sâu”, đồng thời yêu cầu công chúng lập tức tránh xa.
Vấn đề trở nên phức tạp hơn dưới sự tiếp tay của cả tâm lý lứa tuổi lẫn công nghệ, bác sĩ Mạnh nhận định. Tâm lý ưa khám phá, khao khát thể hiện bản thân và áp lực đồng trang lứa khiến thanh thiếu niên dễ dàng nhắm mắt làm ngơ trước rủi ro để không bị gạt ra khỏi nhóm bạn. Trong khi đó, cỗ máy thuật toán của các nền tảng mạng xã hội lại đóng vai trò như chất xúc tác lan truyền.
Trước áp lực dư luận, nền tảng TikTok từng tuyên bố chặn các từ khóa liên quan đến thử thách ngất xỉu và điều hướng người dùng đến trang cảnh báo an toàn. Tuy nhiên, các nội dung này vẫn liên tục lách luật, tồn tại dưới những từ lóng mới như “bắt pen”. Chỉ cần một học sinh lỡ nán lại xem, hệ thống sẽ liên tục bơm nội dung tương tự vào luồng hiển thị, gieo rắc sự ám ảnh và thôi thúc hành vi bắt chước.
Bác sĩ khuyên trẻ dễ bị cuốn theo các thử thách và bắt chước trào lưu khi được tung hô. Do đó, mọi người cần tỉnh táo, chọn lọc thông tin để giáo dục con trẻ. Gia đình và nhà trường cần giám sát, nhắc nhở và giáo dục học sinh tránh hành vi độc hại. Khi trẻ có biểu hiện bất thường cần kịp thời ngăn chặn để tránh hậu quả đáng tiếc.
Thùy An
