Việc học sinh, thanh thiếu niên dành quá nhiều thời gian cho game online không chỉ dừng lại ở một thói quen giải trí vô hại, mà đang trực tiếp đe dọa đến sức khỏe thể chất, tâm lý và sự phát triển toàn diện của các em.

Tỷ lệ nghiện game ở lứa tuổi học đường gia tăng báo động

Theo thống kê từ Viện Sức khỏe Tâm thần (Bệnh viện Bạch Mai), châu Á là khu vực có tỷ lệ nghiện game cao nhất thế giới (6,3%). Đáng lo ngại, dù chưa có số liệu tổng thể trên cả nước, khảo sát của viện này chỉ ra có tới 43% bệnh nhân điều trị nghiện Internet và game thuộc lứa tuổi từ 10 đến 24.

Trước thực trạng này, các cơ quan quản lý đang cân nhắc thắt chặt quy định. Bên cạnh quy chế hiện hành (người dưới 18 tuổi chơi không quá 60 phút/trò chơi và tối đa 180 phút/ngày cho tất cả các trò), dự thảo mới đề xuất rút ngắn thời gian chơi game của trẻ dưới 16 tuổi xuống còn tối đa 60 phút mỗi ngày.

Cơ chế “nghiện” dưới góc nhìn y khoa: Tương tự rượu và ma túy

Tiến sĩ, bác sĩ Trần Thị Hồng Thu (nguyên Phó Giám đốc Bệnh viện Tâm thần ban ngày Mai Hương) giải thích: Khi chơi game online, não bộ tiết ra lượng lớn dopamine – chất dẫn truyền thần kinh tạo cảm giác khoái cảm. Càng chơi nhiều, não bộ càng thích ứng với ngưỡng dopamine cao này.

Khi ngưng chơi, lượng dopamine sụt giảm đột ngột khiến trẻ rơi vào trạng thái trống rỗng, mệt mỏi, bồn chồn và khao khát được chơi tiếp. “Đây là cơ chế gây nghiện tương tự như các dạng nghiện chất khác như rượu hay ma túy”, BS.Thu nhấn mạnh.

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã chính thức xếp nghiện game vào nhóm các rối loạn tâm thần. Phụ huynh có thể nhận diện tình trạng nghiện game online của con qua các dấu hiệu cảnh báo:

• Mất kiểm soát hành vi: Không thể tự dừng lại đúng giờ, ban đầu dự định chơi 1-2 tiếng nhưng kéo dài thành 7-8 tiếng.

• Biến đổi cảm xúc tiêu cực: Cáu gắt, chửi bới, phản ứng gay gắt hoặc chống đối người thân khi bị ngăn cấm; trong trường hợp nặng có thể dọa tự sát.

• Biểu hiện giống trầm cảm: Khí sắc giảm, mất hứng thú với các hoạt động xung quanh, cô đơn, bất an, ăn ngủ thất thường, xao nhãng học tập.

• Thay đổi tâm thần vận động: Giao tiếp chậm chạp, nói nhỏ, ngôn ngữ nghèo nàn, thu mình hoặc rối loạn trí nhớ.

Suy giảm thể chất và nguy cơ tổn thương lâu dài

Không chỉ ảnh hưởng đến tâm thần, thói quen ngồi chơi game nhiều giờ liên tục còn gây tổn hại nghiêm trọng đến thể chất của trẻ. Bác sĩ Calvin Q Trịnh (Giám đốc Đơn vị Phục hồi chức năng và hình thể chuẩn Mỹ – HMR) chỉ ra chuỗi hậu quả lâm sàng:

• Tổn thương hệ cơ – xương – khớp: Tư thế ngồi sai, ngước hoặc cúi đầu liên tục dẫn đến căng thẳng vùng lưng và cổ, lâu dài tiến triển thành thoái hóa, thoát vị đĩa đệm.

• Hội chứng vận động lặp lại: Chuyển động tay liên tục khi thao tác bàn phím/tay cầm gây hội chứng ống cổ tay, viêm gân, chấn thương khớp ngón tay cái, đau lan rộng từ khuỷu tay xuống cánh tay.

• Bệnh lý thần kinh ngoại biên & mạch máu: Tình trạng ngón tay tê dại, phồng rộp, chai da, thậm chí hình thành các cục máu đông do ít vận động.

• Rối loạn nội tiết và sinh lý: Lạm dụng game làm gián đoạn giấc ngủ và tăng căng thẳng. Nghiên cứu trên American Journal of Men’s Health ghi nhận người chơi game quá mức có nồng độ testosterone thấp hơn đáng kể, làm gia tăng nguy cơ suy giảm ham muốn và rối loạn chức năng sinh lý khi trưởng thành.

Lời khuyên cho cha mẹ: Giúp con chủ động kiểm soát hành vi

Các chuyên gia khuyến cáo, thời gian sử dụng thiết bị điện tử để giải trí chỉ nên gói gọn trong 30-60 phút mỗi ngày. Điều cốt lõi không nằm ở bản thân trò chơi, mà ở việc trẻ có đang bị game online kiểm soát hay không.

Dấu hiệu trẻ đã bị game kiểm soát:

1. Luôn nghĩ về game ngay cả khi đang làm việc khác.

2. Bỏ bê việc học, né tránh các mối quan hệ gia đình, bạn bè.

3. Từng nhiều lần muốn giảm thời gian chơi nhưng không thể thực hiện.

4. Thường xuyên nói dối hoặc che giấu thời gian chơi game thực tế.

Khi phát hiện con có các biểu hiện trên, phụ huynh cần giữ bình tĩnh, tránh can thiệp thô bạo gây phản ứng tiêu cực. Thay vào đó, hãy từng bước đồng hành, thiết lập lại giới hạn giờ giác, khuyến khích trẻ tham gia các hoạt động thể thao ngoài trời và tìm kiếm sự hỗ trợ từ các chuyên gia y tế tâm thần khi cần thiết.