Theo ThS.BS Trần Thùy Linh, Đơn vị Nhi, Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Cầu Giấy, mỗi độ tuổi có đặc điểm sinh lý, cột mốc phát triển và nguy cơ bệnh lý riêng. Khám sức khỏe định kỳ giúp theo dõi sự phát triển thể chất, não bộ, phát hiện sớm bất thường để can thiệp kịp thời.

Từ sơ sinh đến 24 tháng tuổi

Đây là thời điểm trẻ có tốc độ tăng trưởng nhanh nhất, đặc biệt là sự phát triển của hệ thần kinh trung ương. Theo dõi định kỳ trong giai đoạn này nhằm đánh giá chỉ số nhân trắc (cân nặng, chiều dài, vòng đầu) theo biểu đồ tăng trưởng chuẩn, đồng thời phát hiện sớm bất thường về phát triển.

Bác sĩ khuyến cáo cha mẹ nên đưa trẻ tái khám từ 3 đến 7 ngày sau sinh để tầm soát sớm bệnh lý vàng da. Trong 6 tháng đầu, trẻ cần được kiểm tra y tế hàng tháng để theo dõi tăng trưởng và phản xạ thần kinh. Từ 6 đến 12 tháng, nhịp độ khám có thể giãn ra mỗi 2-3 tháng để kiểm tra phát triển vận động và cảm giác.

Mốc 15 và 18 tháng tuổi được xem là “giai đoạn cửa sổ” mang tính quyết định để sàng lọc sớm rối loạn phát triển thần kinh – hành vi, điển hình như chậm nói hay rối loạn phổ tự kỷ.

Từ 2 đến 6 tuổi

Đến độ tuổi mầm non, trẻ bắt đầu làm quen với môi trường tập thể, tăng nguy cơ mắc bệnh nhiễm trùng hô hấp, tiêu hóa và dị ứng. Lúc này, lịch khám định kỳ nên được duy trì mỗi 6-12 tháng. Bác sĩ đánh giá tình trạng dinh dưỡng, phát hiện thiếu hụt vi chất (sắt, kẽm, vitamin D), kiểm tra thị lực, thính lực và sức khỏe răng miệng.

Đây cũng là thời điểm quan trọng để tầm soát bất thường về chỉnh hình (tư thế, hệ vận động) và sàng lọc rối loạn nhận thức, hành vi như chứng tăng động giảm chú ý…

Giai đoạn tiền dậy thì

Bác sĩ Linh lưu ý đây là thời điểm để nhận diện sớm rối loạn nội tiết, đặc biệt là tình trạng dậy thì sớm gia tăng do béo phì, dư thừa dinh dưỡng. Thông qua việc đánh giá tốc độ tăng chiều cao, chỉ số khối cơ thể (BMI) và dấu hiệu phát triển sinh dục, bác sĩ có thể phát hiện bất thường. Trẻ được chỉ định chụp X-quang tuổi xương, siêu âm tuyến sinh dục hoặc xét nghiệm hormone để được đánh giá và có phương án can thiệp kịp thời.

Lứa tuổi thanh thiếu niên

Thời điểm này trẻ vẫn cần duy trì thói quen khám sức khỏe ít nhất mỗi năm một lần để hoàn thiện phát triển thể chất và tâm sinh lý. Trọng tâm khám ở giai đoạn này là theo dõi biểu đồ tăng trưởng và phát triển dậy thì.

Ngoài ra, bác sĩ sẽ tầm soát các bất thường cơ xương khớp như cong vẹo cột sống, tật khúc xạ học đường và đặc biệt là sức khỏe tâm thần (lo âu, trầm cảm, rối loạn hành vi). Việc tư vấn sức khỏe sinh sản vị thành niên và giáo dục giới tính từ chuyên gia y tế giúp trẻ định hình nhận thức, hành vi lành mạnh.

Quy trình khám sức khỏe tổng quát thường gồm khám lâm sàng toàn diện (đo chiều cao, cân nặng, dấu hiệu sinh tồn, khám các cơ quan) kết hợp xét nghiệm cận lâm sàng. Tùy độ tuổi, bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm máu, nước tiểu, siêu âm bụng, đo mật độ xương hoặc đánh giá tâm lý – hành vi.

Bác sĩ Linh khuyến cáo phụ huynh cần đưa trẻ đến bệnh viện ngay khi có dấu hiệu cảnh báo như sụt cân không rõ nguyên nhân, chậm lớn, sốt kéo dài, nhiễm trùng tái phát, rối loạn tiêu hóa mạn tính…

Trịnh Mai